Wat zou jij doen?

Eigenlijk de hele afgelopen week sta ik al stil bij het feit dat morgen de vuurwerkramp in Enschede 10 jaar geleden is. Voor mij is dat wel een van de heftigste rampen die ik bewust meegemaakt heb, zeker omdat het zo dichtbij kwam. De hele week dacht ik ook al: Daar moet ik wat mee…., maar wat? Een stuk schrijven over wat ik toen die dag deed? Nee, dat had ik al gedaan…. Maar wat dan? En dan hoor je vandaag ineens rond een uurtje of 15 dat er een vliegtuig is neergestort waar zeker 61 Nederlanders aan boord waren…

Na het werk, rond kwart voor vijf, ben ik even het studenten borrelhok van onze studievereniging ingedoken. Naast het nodige geouwehoer kwam ook daar de vliegramp en de vuurwerkramp ter sprake. Ook kwam daar de vraag naar boven “Wat zou je doen ten tijde van een ramp?”. Stel je hoort een enorme knal en ziet rook op je afkomen. Wat dan? Of je ziet, vanuit je zolderraampje een vliegtuig neerstorten? Wat dan? Ik dacht altijd dat ik redelijk koel zou zijn in dit soort situaties (en dat denk ik nog steeds), maar aan de andere kant denk ik dan terug aan mijn reactie na de vuurwerkramp en die was toch wel een beetje absurd. De allereerste associatie die ik legde was: Bom! Oorlog! Waarom? Er klonken een aantal grote knallen na elkaar. Hoe lang deze gedachte geduurd heeft weet ik niet meer, maar de tweede gedachte die opkwam was: Vliegtuig neergestort? Gevolgd door de gedachte dat het wel eens een benzine depot kon zijn waarvan er tientallen bij de haven staan(daar had ik eens wat over gelezen). Nadat we met de hele straat collectief buiten hadden staan gapen naar de rookwolk die op ons af kwam(we woonden op een kilometertje of 4 a 5 afstand) ben ik naar binnen gegaan. Daar hebben we het idee opgevat om maar eens deuren en ramen te sluiten, dat las je namelijk wel eens. Vervolgens ging de radio aan en probeerden we familie te bellen. De telefoon deed het de hele verder avond niet of nauwelijks en de radio was nog vrolijk muziek aan het afspelen. Ik dacht: In welke slechte film ben ik beland?

Ik mag blij wezen dat ik toen niet zo ramptoeristerig was, want ik denk dat ik alle ellende die er toen daar gebeurde niet had willen zien. Je wilt niet allemaal compleet ontredderde mensen zien, die huilend aan komen lopen en zoeken naar hun kinderen. Je wilt ook geen mensen zien die op al een kilometer afstand worden tegengehouden door politie met de mededeling dat het niet veilig is. Mensen die hun kinderen, hond, kat, cavia, whatever nog in huis hebben zitten en daar toch echt naar toe willen. Je wilt ook geen mensen tegenkomen die helemaal onder het bloed naar je toe lopen en vragen waar het ziekenhuis is en of je ze kunt brengen. En dan natuurlijk de overweldigende stroom van politie, brandweer en ambulances (ruim 100!). Dat wil je toch helemaal niet zien?

Nou en dan is de knal geweest en aantal uren later stromen de verhalen binnen via de radio. Dat ging toen nog opvallend trager dan nu, omdat bronnen als internet en vooral social media nauwelijks aanwezig waren. Bijna niemand liep nog rond met een mobieltje en foto’s vanaf zo’n ding maken was al helemaal een no-go. Dat hebben we tegenwoordig wel, zodat we kunnen live vanaf de bank kunnen meegenieten met wat er verderop gebeurd. Leve de vooruitgang!

Nou ja, leve de vooruitgang? Wil ik eigenlijk wel foto’s en filmpjes zien van een uitelkaar geknald vliegtuig dat in duizenden stukjes over de grond verspreid ligt? Of foto’s van een arm of een been wat ergens onder vandaan komt? Of beelden van een tienjarige jongetje in een ziekenhuis waar tientallen cameraploegen omheen dreutelen en er een arts rustig een interview staat te geven ernaast? Wil je dat? Echt? En dat er dan vervolgens tijdens een borrel (nog geen 8 uur na de ramp) gepraat wordt over al die foto’s?

Nee, misschien wil ik dat wel helemaal niet…, maar ik doe het toch: Het heet social media of, algemener, internet en was dat niet datgene waar ik altijd zo enthousiast over was? Het internet is grenzenloos, niets geen mediacode die je vertelt wat je wel en niet moet doen. Iedereen doet vanalles, maakt foto’s en filmpjes en publiceert die op internet. Zou ik zelf ook doen ben ik bang… Maar jij, wat zou jij doen ten tijde van een ramp? Ga je toekijken? Helpen? Of sta je aan de grond vastgenageld? Of neem je, misschien onbewust, je mobieltje en ga aan het SMSen, foto’s maken en Twitteren? Ik ben bang dat je het niet weet, totdat je een keer zoiets meemaakt…