Het verhaal van Peter

Peter Fechter was een 18 jarige jongen, jong, fris, fruitig en klaar voor het leven! Hij werd in 1944 geboren en groeide op in het Berlijn dat nogal bij moest komen van 5 jaar tweede wereldoorlog. De stad werd na die oorlog verdeeld tussen de vier bezetters, Amerika, Engeland, Frankrijk en Rusland. De eerste drie waren het in grote lijnen helemaal met elkaar eens, maar de laatste week nog wel een beetje af. De rest is geschiedenis zal ik maar zeggen…

Terug naar Peter. Peter groeide op in het oosten en had verder eigenlijk niet zoveel te maken met de strubbelingen die er waren tussen west en oost. Hij ging naar school, deed z’n ding en eigenlijk was het leven helemaal zo slecht nog niet. Maar op een zekere zondagochtend werd hij wakker en gonsde het ineens van de geruchten: De grens was gesloten! Waar je vroeger nog gewoon van Oost naar West kon lopen en omgekeerd, was dat nu ineens afgelopen. Men had bedacht om, geheel onverwacht voor de meeste mensen, op de nacht tussen 12 en 13 augustus 1961 een provisorische muur tussen Oost en West te bouwen. De eerste dagen was dit vooral veel prikkeldraad, bewakers en tanks. Wel iets waar je toch echt niet zomaar meer doorheen kwam. De weken erna werd er een betonnen bouwwerk neergezet dat later bekend werd als “de Berlijnse muur”. Waar Peter vroeger nog gewoon naar het westen kon om te winkelen, eventueel te gaan studeren of uit te gaan, was dat nu ineens helemaal afgelopen! Volslagen idioot natuurlijk.

Peter wilde dit niet accepteren en wilde naar het westen. Hij heeft op een middag (17 augustus 1962, hij was 18) samen met een vriend besloten dat hij wilde vluchten. Deze daad was vrij impulsief en vrij onvoorbereid en zo gingen ze op pad. Eenmaal aangekomen zijn ze langs de bewakers geslopen. Deze hadden overigens de instructie om met scherp te schieten op alles wat richting grens bewoog. Was je echter over de muur heen, dan was je op westers grondgebied en dus veilig. Nu moet er wel bij gezegd worden dat de muur laten we zeggen een tiental meters op oosters grondgebied stond. Zij hadden hem immers gebouwd en moesten er toch van beide kanten bij kunnen. Als je over de muur was moest je dus nog een meter of 10 en dan was je in het veilige westen.

Peter heeft het er samen met een vriend dus toch op gegokt (Hoe wanhopig ben je dan?) en ze renden als gekken door de omheiningen en prikkeldraad richting de muur. Daar aangekomen nam zijn vriend een grote sprong en hij kon zich vastklampen, tegen de muur op klimmen en naar de vrijheid springen! Peter kwam erachteraan, sprong tegen de muur aan en probeerde erop te klimmen. Op dat moment zagen bewakers hem en schoten op hem. Hij werd geraakt, maar klom nog net over de muur heen. Daar viel hij gewond neer op een stukje dat nog net oosters grondgebied was.

Mensen uit West-Berlijn stroomden toe, maar hadden geen toestemming oosters grondgebied te betreden en konden hem dus niet helpen. Nu ontstond er dus een hele rare situatie…, op westers grondgebied stonden mensen die Peter wilden helpen. Politie, ambulance, alles kwam eraan te pas. Op oosters grondgebied hadden ze wat minder haast en de bewakers hadden in het begin helemaal niet gezien dat ze hem geraakt hadden. Iets later wisten ze dat wel, maar deden ze simpelweg niets. Ruim een halfuur lang heeft hij er gelegen, hij bloedde hevig en is daar overleden aan zijn verwondingen onder toeziend oog van een boel West-Berlijners.

Na zijn dood waren er in West-Berlijn de nodige rellen en demonstraties, allemaal tegen het absurde oosterse bewind. In het oosten gebeurde nauwelijks iets, omdat iedereen die enigszins tegen het bewind was werd opgepakt en op andere gedachten werd gebracht. In het westen werd men steeds bewuster van het feit dat mensen uit het oosten bevrijd moesten worden. Diverse groeperingen (veel studenten!) zijn bezig geweest zo veel mogelijk mensen weg te smokkelen. Via grensovergangen werden mensen weggesmokkeld in auto’s (onder de achterbank enzo), maar ook via tunnels of via het water werden mensen geholpen. Er zijn ook veel Oost-duiters geweest die op eigen houtje probeerde te vluchten, velen kwamen veilig aan, maar velen overleefden de tocht niet. Waaronder Peter dus…

Ik was meteen onder de indruk van dit verhaal toen ik het las in een boek. Het geeft wel aan hoe absurd de situatie eigenlijk was en wat een bijzonder regime er in de DDR heerste. In het begin was er veel verzet (vooral vanuit het westen), maar dit werd op een gegeven moment minder. Men ging het accepteren en dat is eigenlijk nog wel het raarste. De muur heeft er 28 jaar gestaan, dat is dus langer dan ik rondloop op aarde!

Mensen zijn door die muur 28 jaar gescheiden geweest van familie en vrienden en des te groter was de ontlading toen hij op 9 November 1989 (precies 20 jaar geleden!) ineens “viel”. De sovjet unie had bedoeld aan te kondigen dat de muur weer open zou gaan voor mensen met een uitreisvisum (wat eigenlijk een loze belofte was, want bijna niemand kreeg zo’n visum), maar degene die het aankondigde op de persconferentie was niet goed geïnformeerd en las een slordig geschreven briefje voor. Hij wekte de indruk dat de muur voor iedereen open ging en dat dat dan ook wel meteen zou gebeuren. Diezelfde avond kwamen erg veel mensen uit Oost en West samen bij de muur. Zij schreeuwden om opening van de muur, maar de grenswachten wisten van niets. Op een gegeven moment was er geen houden meer aan en hebben een paar grenswachten op eigen houtje de boel maar geopend. Gelijk stroomden duizenden mensen het westen in, zich verwonderend over de luxe en welstand die daar was. Binnen no-time volgden andere grenswachten en de opening was een feit! En dat allemaal gebaseerd op een fout briefje…. Wat kan het toch raar lopen.

Bovenstaande video geeft een mooi overzicht van de gebeurtenissen die avond en nacht.